در حوادث پرتویی، مهم‌ترین سلاح شما «شناخت نوع پرتو» است.

همه پرتوها یکسان نیستند.
قدرت نفوذ، نوع آسیب، سطح حفاظت و حتی نحوه آلودگی‌زدایی در هرکدام متفاوت است.

اگر نوع پرتو را بشناسید، می‌دانید از چه چیزی باید بترسید و از چه چیزی نه. 🛡️

⚛️ ۱️⃣ پرتو آلفا

ویژگی فیزیکی

• ذرات سنگین
• قدرت نفوذ بسیار کم
• برد کوتاه در هوا

پرتو آلفا نمی‌تواند از پوست سالم عبور کند.
حتی یک لایه کاغذ یا لباس معمولی می‌تواند آن را متوقف کند.

پس چرا خطرناک است؟

خطر اصلی زمانی است که:

• وارد بدن شود
• از طریق تنفس یا بلع جذب شود

در این حالت، چون انرژی بالایی دارد، می‌تواند در بافت داخلی آسیب جدی ایجاد کند.

🚑 در میدان، نگرانی اصلی درباره آلفا «آلودگی داخلی» است، نه تماس سطحی ساده.

⚛️ ۲️⃣ پرتو بتا

ویژگی فیزیکی

• سبک‌تر از آلفا
• قدرت نفوذ متوسط
• توان عبور محدود از پوست

پرتو بتا می‌تواند باعث:

• سوختگی پوستی
• آسیب چشمی
• آلودگی سطحی

شود.

اگر وارد بدن شود، آسیب داخلی نیز ایجاد می‌کند.

در این موارد، لباس حفاظتی و شست‌وشوی مناسب اهمیت دارد.

⚛️ ۳️⃣ پرتو گاما

ویژگی فیزیکی

• قدرت نفوذ بسیار بالا
• عبور از بدن انسان
• عبور از بسیاری از مواد معمولی

پرتو گاما خطرناک‌ترین نوع از نظر نفوذ است.

برخلاف آلفا و بتا، تماس سطحی ساده هم می‌تواند باعث دریافت دوز پرتویی شود.

برای محافظت در برابر گاما نیاز به:

• فاصله
• زمان کمتر مواجهه
• مواد حفاظتی متراکم

است.

🧠 تفاوت کلیدی بین این سه پرتو

آلفا:
نفوذ کم، خطر در صورت ورود به بدن.

بتا:
نفوذ متوسط، خطر پوستی و داخلی.

گاما:
نفوذ بالا، خطر حتی بدون آلودگی ظاهری.

🛡️ اصل طلایی در حوادث پرتویی

در مدیریت پرتویی سه اصل حیاتی وجود دارد:

• کاهش زمان تماس
• افزایش فاصله
• استفاده از محافظ مناسب

این سه اصل ساده می‌توانند میزان دریافت دوز را به‌شدت کاهش دهند.

🚑 اهمیت عملیاتی برای شما

در صحنه پرتویی:

• از ورود بی‌برنامه خودداری کنید
• به منبع تابش نزدیک نشوید
• از تجهیزات حفاظت استفاده کنید
• پیش از انتقال بیمار از سطح آلودگی اطمینان حاصل کنید

همه بیماران پرتویی آلوده نیستند؛
اما همه صحنه‌های پرتویی بالقوه خطرناک‌اند.

🎯 جمع‌بندی حرفه‌ای

پرتو آلفا، بتا و گاما از نظر:

• قدرت نفوذ
• نوع آسیب
• سطح حفاظت موردنیاز

با یکدیگر متفاوت‌اند.

شناخت این تفاوت‌ها باعث می‌شود:

• از ترس غیرمنطقی پرهیز کنید
• خطر واقعی را درست ارزیابی کنید
• تصمیم حرفه‌ای بگیرید

در میدان پرتویی،
دانش شما مهم‌ترین سپر حفاظتی است. 🛡️☢️🚑

در حادثه پرتویی همیشه با یک نیروگاه هسته‌ای روبه‌رو نیستید. بسیاری از منابع پرتویی در زندگی روزمره، صنعت و حتی مراکز درمانی وجود دارند.

شناخت این منابع به شما کمک می‌کند:

• سطح خطر را واقع‌بینانه ارزیابی کنید
• از مواجهه غیرضروری جلوگیری کنید
• تصمیم عملیاتی درست بگیرید 🛡️

🏭 منابع پرتویی در حوادث صنعتی

در محیط‌های صنعتی، منابع پرتویی معمولاً برای اهداف مشخص و کنترل‌شده استفاده می‌شوند.

1️⃣ صنایع هسته‌ای

• نیروگاه‌های تولید انرژی
• مراکز تحقیقاتی
• مراکز فرآوری مواد هسته‌ای

در صورت نقص فنی یا حادثه، امکان انتشار مواد پرتوزا وجود دارد.

2️⃣ صنایع نفت، گاز و پتروشیمی

در برخی تجهیزات اندازه‌گیری، از منابع پرتویی برای سنجش چگالی یا ضخامت استفاده می‌شود.

در صورت آسیب فیزیکی یا سرقت این تجهیزات، خطر آلودگی ایجاد می‌شود.

3️⃣ صنایع ساخت و بازرسی فنی

برخی شرکت‌ها برای تست جوش یا بررسی ساختار فلزات از منابع پرتویی استفاده می‌کنند.

اگر این منابع گم شوند یا بدون حفاظت باقی بمانند، خطر جدی ایجاد می‌شود.

🏥 منابع پرتویی در حوزه پزشکی

در مراکز درمانی نیز منابع پرتویی وجود دارد:

• دستگاه‌های پرتودرمانی
• تجهیزات تصویربرداری
• مواد رادیواکتیو برای درمان یا تشخیص

اگرچه این منابع معمولاً کنترل‌شده‌اند، اما نقص ایمنی می‌تواند حادثه ایجاد کند.

🌍 منابع پرتویی در حوادث غیرصنعتی

1️⃣ حوادث حمل‌ونقل

انتقال مواد پرتوزا در جاده یا راه‌آهن ممکن است دچار سانحه شود.

در این موارد، ممکن است:

• بسته‌های حاوی مواد آسیب ببینند
• آلودگی محیطی ایجاد شود

2️⃣ منابع رهاشده یا سرقت‌شده

گاهی منابع پرتویی صنعتی به‌صورت غیرقانونی رها یا فروخته می‌شوند.

افراد ناآگاه ممکن است بدون اطلاع با آن‌ها تماس پیدا کنند.

3️⃣ حوادث طبیعی

زلزله یا سیل می‌تواند به مراکز صنعتی یا درمانی آسیب بزند و منابع پرتویی را آزاد کند.

در این حالت، بحران ترکیبی ایجاد می‌شود.

🧠 ویژگی مشترک این منابع

بیشتر منابع پرتویی:

• بی‌بو و نامرئی هستند
• علائم فوری ایجاد نمی‌کنند
• نیاز به تجهیزات آشکارساز دارند
• می‌توانند بدون اطلاع افراد آسیب ایجاد کنند

بنابراین، عدم مشاهده خطر به معنی نبود خطر نیست.

🚑 نگاه عملیاتی برای شما

در صحنه‌ای که احتمال منبع پرتویی وجود دارد:

• از نزدیک شدن بی‌برنامه خودداری کنید
• از تجهیزات پایش پرتویی استفاده شود
• فاصله ایمن را رعایت کنید
• پیش از انتقال بیمار از وضعیت آلودگی مطمئن شوید
• مرکز فرماندهی را سریع مطلع کنید 📡

⚠️ اشتباه رایج

بسیاری تصور می‌کنند فقط انفجار هسته‌ای منبع خطر است.

درحالی‌که در عمل،
منابع کوچک صنعتی یا پزشکی بیشتر در معرض حوادث تصادفی قرار دارند.

🎯 جمع‌بندی حرفه‌ای

منابع پرتویی می‌توانند:

• صنعتی
• درمانی
• حمل‌ونقلی
• یا رهاشده باشند

شناخت این منابع به شما کمک می‌کند خطر را درست تحلیل کنید، نه بیش‌ازحد بترسید و نه آن را نادیده بگیرید.

در میدان پرتویی،
هوشیاری و رعایت فاصله،
حیات شما و تیم‌تان را حفظ می‌کند. 🛡️☢️🚑

یکی از شایع‌ترین سوءبرداشت‌ها در حوادث پرتویی این است که هر فردی که در معرض پرتو قرار گرفته «آلوده» محسوب می‌شود.

درحالی‌که در علم پرتوشناسی،
تابش (Exposure) با آلودگی پرتویی (Contamination) تفاوت اساسی دارد.

اگر این تفاوت را درک نکنید، ممکن است:
یا بی‌دلیل وحشت کنید
یا خطر واقعی را دست‌کم بگیرید. 🛡️

⚛️ تابش یعنی چه؟

تابش یعنی بدن فرد در معرض انرژی پرتویی قرار گرفته باشد،
اما هیچ ماده رادیواکتیوی روی بدن یا لباس او باقی نمانده باشد.

به زبان ساده:
پرتو عبور کرده، اما چیزی «باقی نمانده» است.

مثال عملی

• فردی که در نزدیکی یک منبع گاما ایستاده
• کارمند رادیولوژی هنگام تصویربرداری
• مصدوم حادثه صنعتی که نزدیک منبع بوده

در این موارد، فرد ممکن است دوز پرتویی دریافت کرده باشد،
اما خودش منبع آلودگی برای دیگران نیست.

🚑 چنین بیماری نیاز به آلودگی‌زدایی ندارد، بلکه نیاز به ارزیابی دوز و پایش پزشکی دارد.

🧪 آلودگی پرتویی یعنی چه؟

آلودگی پرتویی زمانی رخ می‌دهد که:

• ذرات یا مواد رادیواکتیو روی پوست، لباس یا داخل بدن فرد وجود داشته باشند

در این حالت، ماده پرتوزا «همراه بیمار» است.

ویژگی مهم

• ممکن است از بدن جدا شود
• ممکن است به دیگران منتقل شود
• ممکن است از طریق تنفس یا بلع وارد بدن شود

در این وضعیت، بیمار می‌تواند منبع انتشار ثانویه باشد.

🧠 تفاوت مفهومی کلیدی

تابش = دریافت انرژی
آلودگی = وجود ماده پرتوزا

تابش ممکن است بدون هیچ آلودگی سطحی رخ دهد.
آلودگی ممکن است بدون دریافت دوز بالای تابشی قابل توجه باشد.

🚑 تفاوت عملی در میدان

در مواجهه با بیمار:

اگر فقط تابش رخ داده باشد:

• خطر انتقال به امدادگر وجود ندارد
• نیاز به آلودگی‌زدایی نیست
• تمرکز بر ارزیابی علائم سندرم پرتویی است

اگر آلودگی وجود داشته باشد:

• استفاده از تجهیزات حفاظت فردی ضروری است 🧤
• لباس آلوده باید جدا شود
• شست‌وشوی مناسب انجام شود
• انتقال بدون کنترل آلودگی ممنوع است

⚠️ اشتباه خطرناک

بزرگ‌ترین خطا این است که:

• هر بیمار پرتویی را آلوده فرض کنیم
یا
• آلودگی را نادیده بگیریم

هر دو رویکرد می‌تواند مدیریت بحران را مختل کند.

🛡️ نگاه راهبردی

در حادثه پرتویی سه سؤال بپرسید:

• آیا منبع هنوز فعال است؟
• آیا بیمار با ماده رادیواکتیو تماس مستقیم داشته؟
• آیا نشانه‌ای از آلودگی سطحی وجود دارد؟

پاسخ این پرسش‌ها مسیر اقدام شما را مشخص می‌کند.

🎯 جمع‌بندی حرفه‌ای

تابش یعنی عبور انرژی از بدن.
آلودگی یعنی وجود ماده پرتوزا روی یا داخل بدن.

تابش معمولاً منتقل نمی‌شود.
آلودگی می‌تواند منتقل شود.

در میدان پرتویی،
تشخیص درست این تفاوت،
کلید ایمنی شما و تیم‌تان است. 🛡️☢️🚑

سندرم حاد پرتویی زمانی رخ می‌دهد که فرد در مدت کوتاه، دوز بالایی از تابش یونیزان دریافت کند.

این وضعیت معمولاً در:

• حوادث صنعتی شدید
• انفجارهای پرتویی
• نقص‌های جدی ایمنی

رخ می‌دهد.

نکته مهم این است که علائم ممکن است مرحله‌ای ظاهر شوند.
ظاهر بهبود موقت می‌تواند گمراه‌کننده باشد. 🛡️

🧠 سندرم حاد پرتویی چگونه ایجاد می‌شود؟

وقتی دوز بالای تابش به بدن برسد:

• سلول‌های با تقسیم سریع آسیب می‌بینند
• مغز استخوان دچار سرکوب می‌شود
• دستگاه گوارش آسیب می‌بیند
• سیستم ایمنی تضعیف می‌شود

شدت علائم به مقدار دوز دریافتی بستگی دارد.

⏱️ مراحل بالینی سندرم حاد پرتویی

این سندرم معمولاً چهار مرحله دارد:

1️⃣ مرحله اولیه (مرحله پیش‌درمانی)

چند دقیقه تا چند ساعت پس از مواجهه رخ می‌دهد.

علائم شایع

• تهوع
• استفراغ
• ضعف
• سردرد
• بی‌حالی
• گاهی تب

⚠️ هرچه علائم زودتر ظاهر شوند، دوز دریافتی احتمالاً بالاتر بوده است.

2️⃣ مرحله نهفته

در این مرحله، علائم ظاهراً کاهش می‌یابد.

بیمار ممکن است احساس بهبودی کند.

اما در سطح سلولی:

• آسیب به مغز استخوان ادامه دارد
• تخریب سیستم ایمنی در حال پیشرفت است

این مرحله می‌تواند چند روز طول بکشد.

گمراه‌کننده‌ترین بخش بیماری همین مرحله است.

3️⃣ مرحله بیماری آشکار

در این مرحله، آسیب واقعی نمایان می‌شود.

بسته به شدت دوز، سه الگوی اصلی دیده می‌شود:

🩸 الف) فرم خونی

• کاهش شدید گلبول‌های سفید
• خونریزی
• عفونت‌های شدید
• ضعف عمومی

🤢 ب) فرم گوارشی

• اسهال شدید
• درد شکمی
• کم‌آبی
• اختلال الکترولیتی

🧠 ج) فرم عصبی

در دوزهای بسیار بالا:

• گیجی
• تشنج
• کاهش سطح هوشیاری
• اختلال عصبی شدید

4️⃣ مرحله بهبود یا وخامت

در دوزهای متوسط:

• امکان بازسازی تدریجی مغز استخوان وجود دارد
• بیمار با مراقبت حمایتی ممکن است بهبود یابد

در دوزهای بالا:

• نارسایی چندسیستمی
• عفونت شدید
• مرگ

ممکن است رخ دهد.

🚑 علائم هشداردهنده برای شما در میدان

اگر فردی پس از حادثه پرتویی دچار:

• تهوع سریع و شدید
• استفراغ در ساعات اول
• ضعف ناگهانی
• علائم عصبی

شد، باید به احتمال دوز بالا فکر کنید.

در این شرایط، انتقال سریع و گزارش دقیق اهمیت حیاتی دارد.

🛡️ نکته مهم عملیاتی

همه افرادی که در حادثه پرتویی حضور دارند دچار سندرم حاد نمی‌شوند.

این سندرم معمولاً در مواجهه با دوزهای بالا و در مدت کوتاه رخ می‌دهد.

بنابراین:

• ارزیابی شدت مواجهه مهم است
• فاصله و مدت حضور در محل حادثه اهمیت دارد
• اطلاعات دقیق از صحنه باید ثبت شود 📡

🎯 جمع‌بندی حرفه‌ای

سندرم حاد پرتویی شامل چهار مرحله است:

• مرحله اولیه با تهوع و استفراغ
• مرحله نهفته با بهبود ظاهری
• مرحله بیماری آشکار با درگیری خونی یا گوارشی
• مرحله بهبود یا وخامت

در میدان پرتویی،
ظاهر آرام بیمار ممکن است فریبنده باشد.

تحلیل زمانی علائم،
یکی از مهم‌ترین ابزارهای شما برای تشخیص شدت بحران است.

و در این میدان،
دقت شما می‌تواند مرز بین نجات و فاجعه باشد. 🛡️☢️🚑

در حادثه پرتویی، مهم‌ترین نکته این است:

شما نمی‌توانید پرتو را ببینید، اما می‌توانید میزان مواجهه را کنترل کنید.

حفاظت پرتویی بر سه اصل ساده اما حیاتی استوار است. اگر این سه اصل را رعایت کنید، حتی در شرایط پرخطر نیز می‌توانید میزان دریافت دوز را به‌شدت کاهش دهید.

⏱️ ۱️⃣ کاهش زمان مواجهه

هرچه مدت حضور شما در نزدیکی منبع پرتویی کمتر باشد، دوز دریافتی کاهش می‌یابد.

در میدان باید:

• اقدامات را هدفمند و سریع انجام دهید
• از توقف غیرضروری در محدوده خطر پرهیز کنید
• وظایف را بین اعضای تیم تقسیم کنید

زمان کمتر = دوز کمتر

📏 ۲️⃣ افزایش فاصله

میزان تابش با افزایش فاصله به‌طور قابل توجهی کاهش می‌یابد.

حتی چند متر فاصله بیشتر می‌تواند تفاوت زیادی ایجاد کند.

در صحنه:

• تا حد امکان از منبع فاصله بگیرید
• از نزدیک شدن بی‌برنامه خودداری کنید
• در صورت امکان از ابزارهای کمکی برای فاصله‌گیری استفاده کنید

فاصله، ساده‌ترین و مؤثرترین ابزار حفاظتی شماست.

🧱 ۳️⃣ استفاده از محافظ مناسب

برخی مواد می‌توانند شدت تابش را کاهش دهند.

نوع محافظ بستگی به نوع پرتو دارد:

• برای پرتوهای کم‌نفوذ، لباس و پوشش ساده کافی است
• برای پرتوهای پرنفوذ، نیاز به مواد متراکم‌تر است

در صحنه‌های صنعتی یا تخصصی، موانع فیزیکی می‌توانند میزان مواجهه را کاهش دهند.

🧴 ۴️⃣ جلوگیری از آلودگی داخلی

اگر احتمال آلودگی وجود دارد:

• از ماسک و تجهیزات حفاظت فردی استفاده کنید 🧤
• از لمس مستقیم مواد ناشناخته خودداری کنید
• لباس آلوده را سریع جدا کنید
• از خوردن و آشامیدن در محدوده خطر پرهیز کنید

حفاظت در برابر آلودگی، بخشی از حفاظت پرتویی است.

🚑 ۵️⃣ مدیریت ایمن صحنه

در حادثه پرتویی باید:

• محدوده خطر مشخص شود
• ورود افراد غیرضروری محدود شود
• هماهنگی با تیم‌های تخصصی انجام گیرد 📡
• اطلاعات دقیق ثبت و منتقل شود

مدیریت صحنه بخشی از کاهش مواجهه است.

⚠️ اشتباهات رایج

• تصور اینکه همه بیماران پرتویی خطرناک هستند
• ورود بدون ارزیابی اولیه
• بی‌توجهی به فاصله ایمن
• اتلاف وقت در محدوده آلوده

دانش شما باید جایگزین ترس یا بی‌احتیاطی شود.

🧠 نگاه حرفه‌ای

حفاظت پرتویی یعنی:

• آگاهی از خطر
• تصمیم‌گیری منطقی
• اجرای اصول ساده اما دقیق
• حفظ ایمنی خود و تیم

در میدان پرتویی، شما باید هم امدادگر باشید و هم مراقب سلامت خود.

🎯 جمع‌بندی راهبردی

اصول حفاظت پرتویی شامل:

• کاهش زمان مواجهه
• افزایش فاصله
• استفاده از محافظ مناسب
• جلوگیری از آلودگی داخلی
• مدیریت دقیق صحنه

پرتو نامرئی است،
اما مدیریت آن کاملاً در اختیار شماست.

اگر اصول را رعایت کنید،
می‌توانید در خطرناک‌ترین شرایط نیز ایمن بمانید. 🛡️☢️🚑

در مواجهه با مصدوم پرتویی، اولین اصل این است:

بیمار پرتویی قبل از اینکه «آلوده» باشد، یک بیمار است.

ترس نباید جایگزین قضاوت حرفه‌ای شود.
مدیریت صحیح، هم جان بیمار را نجات می‌دهد و هم از گسترش بحران جلوگیری می‌کند. 🛡️

🧠 گام اول: تفکیک تابش از آلودگی

پیش از هر چیز باید مشخص شود:

• آیا فقط تابش رخ داده؟
• یا آلودگی سطحی یا داخلی وجود دارد؟

اگر فقط تابش باشد:

• بیمار منبع خطر برای دیگران نیست
• نیازی به آلودگی‌زدایی گسترده نیست
• تمرکز بر ارزیابی دوز و علائم است

اگر آلودگی وجود داشته باشد:

• تجهیزات حفاظت فردی ضروری است 🧤
• آلودگی‌زدایی باید انجام شود
• از انتقال آلودگی به بخش‌های دیگر جلوگیری شود

🚿 گام دوم: آلودگی‌زدایی پیش از ورود به بخش اصلی

در صورت وجود آلودگی:

• لباس بیمار جدا شود
• شست‌وشوی مناسب انجام شود
• سطوح آلوده کنترل گردد

در بسیاری موارد، جدا کردن لباس می‌تواند بخش بزرگی از آلودگی را حذف کند.

این مرحله از تبدیل اورژانس به کانون آلودگی جلوگیری می‌کند.

🩺 گام سوم: ارزیابی و تثبیت وضعیت حیاتی

همانند هر بیمار اورژانسی:

• ارزیابی راه هوایی
• بررسی تنفس
• پایش گردش خون
• کنترل خونریزی

در اولویت است.

تابش، اصول اولیه درمان را تغییر نمی‌دهد.

🧬 گام چهارم: پایش علائم سندرم حاد پرتویی

باید بررسی شود:

• زمان شروع تهوع و استفراغ
• شدت ضعف
• علائم گوارشی
• تغییرات سطح هوشیاری

این داده‌ها می‌تواند به برآورد شدت مواجهه کمک کند.

🩸 گام پنجم: پایش خونی و سیستم ایمنی

در سطوح درمانی، باید به:

• کاهش گلبول‌های سفید
• خطر عفونت
• خونریزی

توجه شود.

در موارد شدید، حمایت خونی و پیشگیری از عفونت حیاتی است.

🧴 گام ششم: درمان حمایتی

مدیریت مصدوم پرتویی اغلب شامل:

• تأمین مایعات
• کنترل تهوع
• درمان عفونت
• مراقبت از سوختگی‌های احتمالی
• حمایت تغذیه‌ای

است.

در بسیاری موارد، درمان اختصاصی محدود است و مراقبت حمایتی نقش اصلی دارد.

📡 گام هفتم: گزارش و هماهنگی

باید اطلاعات زیر ثبت و منتقل شود:

• مدت و فاصله مواجهه
• نوع حادثه
• علائم اولیه
• اقدامات انجام‌شده

این اطلاعات برای تیم‌های تخصصی حیاتی است.

⚠️ چالش‌های مهم

• ترس و اضطراب کادر درمان 😰
• ازدحام بیماران
• نگرانی عمومی
• کمبود اطلاعات درباره دوز دریافتی

در این شرایط، آرامش و پیروی از پروتکل‌ها حیاتی است.

🛡️ نکته حرفه‌ای مهم

بیشتر مصدومان پرتویی خطرناک برای کادر درمان نیستند.

بزرگ‌ترین خطر زمانی است که:

• آلودگی کنترل نشود
• اصول حفاظت رعایت نشود
• مدیریت صحنه دچار آشفتگی شود

دانش جایگزین ترس می‌شود.

🎯 جمع‌بندی راهبردی

مدیریت مصدوم پرتویی در سطح درمانی شامل:

• تفکیک تابش از آلودگی
• آلودگی‌زدایی در صورت نیاز
• تثبیت وضعیت حیاتی
• پایش علائم سندرم حاد
• درمان حمایتی
• گزارش دقیق و هماهنگی

در حادثه پرتویی،
شما باید هم درمانگر باشید،
هم تحلیل‌گر،
و هم حافظ ایمنی سیستم.

و این ترکیب، نشانه حرفه‌ای بودن در بحران است. 🛡️☢️🚑

در حادثه پرتویی اگر «آلودگی» وجود داشته باشد، هدف شما حذف یا کاهش ماده رادیواکتیو از سطح بدن و جلوگیری از انتشار آن است.

یادتان باشد:
آلودگی پرتویی ≠ تابش
اگر ماده رادیواکتیو روی پوست یا لباس باقی بماند، می‌تواند به دیگران منتقل شود.

آلودگی‌زدایی درست یعنی مهار بحران پیش از گسترش. 🛡️

🧠 اصل اول: حفاظت فردی پیش از هر اقدام

قبل از تماس با بیمار:

• استفاده از تجهیزات حفاظت فردی مناسب 🧤
• دستکش دو لایه در صورت امکان
• محافظ چشم و ماسک
• تعیین محدوده آلوده و ایمن

هیچ آلودگی‌زدایی بدون ایمنی تیم انجام نمی‌شود.

👕 اصل دوم: حذف لباس آلوده

لباس آلوده مهم‌ترین منبع انتقال است.

در اغلب موارد:

• جدا کردن لباس می‌تواند بخش بزرگی از آلودگی را حذف کند
• لباس‌ها باید در کیسه‌های مخصوص قرار داده شوند
• از تکان دادن لباس‌ها خودداری شود

این مرحله ساده، بیشترین کاهش آلودگی را ایجاد می‌کند.

🚿 اصل سوم: شست‌وشوی ملایم و مرحله‌ای

پس از حذف لباس:

• شست‌وشو با آب ولرم و صابون ملایم
• پرهیز از سایش شدید پوست
• شست‌وشوی مو در صورت احتمال آلودگی
• توجه ویژه به چین‌های پوستی

⚠️ سایش شدید می‌تواند پوست را آسیب‌پذیر کند و جذب داخلی را افزایش دهد.

👁️ اصل چهارم: آلودگی مخاطی

در صورت تماس چشمی یا دهانی:

• شست‌وشوی فوری چشم با آب یا محلول مناسب
• پرهیز از مالش چشم
• بررسی آسیب مخاطی

آلودگی داخلی نیازمند ارزیابی تخصصی‌تر است.

📏 اصل پنجم: ارزیابی مجدد پس از هر مرحله

پس از هر مرحله آلودگی‌زدایی باید بررسی شود:

• آیا آلودگی کاهش یافته؟
• آیا نیاز به تکرار شست‌وشو وجود دارد؟

فرآیند آلودگی‌زدایی ممکن است مرحله‌ای و تدریجی باشد.

🚑 اصل ششم: اولویت اقدامات حیاتی

اگر بیمار دچار:

• نارسایی تنفسی
• خونریزی شدید
• کاهش سطح هوشیاری

باشد، اقدامات حیاتی در اولویت است.

آلودگی‌زدایی نباید جان بیمار را به خطر بیندازد، بلکه باید همزمان با مراقبت حیاتی انجام شود.

📡 اصل هفتم: جلوگیری از انتقال به بیمارستان

پیش از انتقال:

• پوشش مناسب بیمار
• اطلاع‌رسانی به مرکز درمانی
• محافظت از آمبولانس

انتقال بیمار آلوده بدون کنترل، می‌تواند بخش اورژانس را آلوده کند.

⚠️ اشتباهات رایج

• ترس بیش‌ازحد و تأخیر در درمان
• بی‌توجهی به حفاظت شخصی
• سایش شدید پوست
• انتقال بدون آلودگی‌زدایی

مدیریت علمی جایگزین هیجان و ترس می‌شود.

🛡️ نگاه حرفه‌ای

آلودگی‌زدایی پرتویی یعنی:

• حذف منبع سطحی
• کاهش خطر انتقال
• حفظ ایمنی تیم
• جلوگیری از فلج شدن بیمارستان

شما در این مرحله فقط امدادگر نیستید؛
شما سد انتشار ثانویه هستید.

🎯 جمع‌بندی راهبردی

اصول آلودگی‌زدایی پرتویی شامل:

• حفاظت فردی
• حذف لباس آلوده
• شست‌وشوی ملایم
• مراقبت از مخاط
• اولویت اقدامات حیاتی
• جلوگیری از انتقال ثانویه

در حادثه پرتویی،
آلودگی‌زدایی درست می‌تواند بحران را در همان نقطه مهار کند.

و این یعنی حرفه‌ای بودن در خط مقدم بحران. 🛡️☢️🚑